Aspiryna kardiologiczna to potoczna nazwa niskich dawek kwasu acetylosalicylowego (ASA), zwykle od 75 do 150 mg dziennie. W przeciwieństwie do klasycznej aspiryny (stosowanej np. przy bólu głowy czy przeziębieniu w dawkach jednorazowych, np. 500 mg), aspiryna w dawkach kardiologicznych wykorzystywana jest głównie w profilaktyce sercowo-naczyniowej.
Najczęściej występuje w postaci tabletek dojelitowych, co oznacza, że substancja wchłania się dopiero w jelitach. Celem jest zmniejszenie ryzyka miejscowego podrażnienia żołądka. Badania jednak nie potwierdzają, aby forma dojelitowa chroniła przewód pokarmowy lepiej niż klasyczne tabletki. Co więcej, u osób z większą masą ciała skuteczność tej postaci może być nawet niższa.
Na rynku dostępna jest również aspiryna w połączeniu z glicyną. Wstępne badania sugerują jej dobrą tolerancję, jednak wymagane są jeszcze szersze obserwacje kliniczne.
W dawkach 75–150 mg na dobę aspiryna działa przeciwpłytkowo. Hamuje aktywność płytek krwi i zapobiega ich zlepianiu się, co zmniejsza ryzyko powstawania zakrzepów w tętnicach. Dzięki temu redukuje ryzyko zawału serca, udaru niedokrwiennego mózgu oraz innych powikłań miażdżycy.
Aspiryna kardiologiczna znajduje zastosowanie przede wszystkim w profilaktyce wtórnej, czyli:
Stosowanie aspiryny w profilaktyce pierwotnej (u osób bez wcześniejszego epizodu sercowo-naczyniowego) jest obecnie coraz rzadziej zalecane. Wynika to z faktu, że u wielu pacjentów – szczególnie starszych i obciążonych ryzykiem krwawień – potencjalne korzyści mogą być mniejsze niż ryzyko działań niepożądanych.
Nie każdy może stosować aspirynę, nawet jeśli jest w grupie ryzyka sercowo-naczyniowego. Najważniejsze przeciwwskazania obejmują:
Aspiryna może wchodzić w interakcje, jednak ich istotność zależy od większej ilości czynników. Dlatego zawsze należy ocenić sytuacje indywidualnie.
Potencjalnie zwiększone ryzyko działań niepożądanych, m.in. krwawień z przewodu pokarmowego.
Dodatkowo NLPZ mogą osłabić działanie przeciwpłytkowe aspiryny. Nasilenie tej interakcji zależy od konkretnej substancji – dawki i okresu stosowania. Warto unikać tych połączeń, a gdy sytuacja wymaga zastosowania leku przeciwbólowego należy wybrać, np.: diklofenak, meloksykam, lub paracetamol.
Może prowadzić do wydłużonego czasu krzepnięcia i krwawień.
W niektórych sytuacjach z powodzeniem prowadzi się podwójną terapię lekami przeciwpłytkowymi, np. aspiryna + klopidogrel. Dlatego stosowanie większej ilości leków „rozrzedzających krew” nie zawsze jest błędem i niesie więcej korzyści.
W przypadku stosowania dawek kardiologicznych interakcja zwykle jest nieistotna klinicznie.
Wyciąg z miłorzębu również działa przeciwpłytkowo, dlatego istnieje ryzyko wystąpienia krwawień w przypadku jednoczesnego przyjmowania obu substancji. Należy unikać takiego połączenia tych leków.
Praktyczna wskazówka od farmaceuty!
Jedynie w momencie podejrzenia zawału serca dopuszcza się rozgryzienie tabletek dojelitowych (łącznie 300 mg).
W przypadku wystąpienia niepokojących objawów zawsze należy skontaktować się z lekarzem lub farmaceutą.
Często uważa się, że aspiryna zapobiega zakrzepicy żylnej, np. podczas długich podróży. W rzeczywistości jej działanie polega na hamowaniu aktywności płytek krwi, których zlepienie może prowadzić do zakrzepów tętniczych (zawał serca czy udar mózgu). Natomiast zakrzepica żylna rozwija się przede wszystkim w wyniku aktywacji innych czynników krzepnięcia, na które aspiryna nie działa. Stąd stosowanie jej przed długą podróżą (np. lot samolotem) może doprowadzić jedynie do podrażnień żołądka, bądź nasilonych krwawień.
Nigdy nie należy odstawiać leku we własnym zakresie bez konsultacji z lekarzem prowadzącym. W większości sytuacji nie ma potrzeby, aby rezygnować ze stosowania aspiryny. Jednak ostateczną decyzję podejmuje się na podstawie m.in.: charakteru zabiegu, chorób i historii leczenia pacjenta oraz ryzyka wystąpienia potencjalnego zakrzepu, lub krwawienia.
Warto pamiętać, że aspiryna działa nieodwracalnie – zahamowane płytki nie odzyskują funkcji, a nowe powstają dopiero po ok. 7 dniach. Dlatego odstawienie leku dzień przed zabiegiem nie ma sensu.
Aspiryna kardiologiczna to skuteczny i dobrze przebadany lek w profilaktyce powikłań sercowo-naczyniowych. Powinna być jednak stosowana zgodnie z zaleceniem lekarza, w odpowiednich wskazaniach i z uwzględnieniem ryzyka działań niepożądanych.
